แหล่งพักพิงของผู้มาเยือน
……….ช่วงฤดูหนาวตั้งแต่เดือนตุลาคมถึงกุมภาพันธ์ ในทุกๆ ปี จะพบนกอพยพหนีความหนาวเย็นจากทางตอนเหนือของทวีปเอเชียเข้ามาแวะพักอาศัยในประเทศไทยบริเวณป่าและพื้นที่ชุ่มน้ำ อีกทั้งประเทศไทยยังมีพื้นที่ป่าอนุรักษ์ที่มีความปลอดภัยและแหล่งน้ำกระจายอยู่ทั่วทั้งประเทศเหมาะสำหรับการแวะพักหาอาหารระหว่างการบินอพยพลงไปทางซีกโลกใต้หรือพักอาศัยชั่วคราว
……….ป่าแม่อิงฝั่งขวาและป่าแม่งาว จังหวัดเชียงราย เป็นพื้นที่หนึ่งที่ดึงดูดนกอพยพ เพราะมีทั้งพื้นที่ป่าที่ยังคงมีความสมบูรณ์และมีแหล่งน้ำกระจายอยู่ในพื้นที่ จากการลงพื้นที่สำรวจตามเส้นทางการสำรวจในพื้นที่ป่าและพื้นที่อ่างเก็บน้ำ ในการสำรวจครั้งนี้เราพบเห็นนกอพยพเลือกหากินในหลายพื้นที่หลากหลายแบบตามชนิดนก เช่น นกจับแมลงสีน้ำตาลที่หากินแมลงอยู่ในพุ่มไม้ริมอ่างเก็บน้ำ นกพงใหญ่พันธุ์ญี่ปุ่นกำลังกินไส้เดือนดินตัวจิ๋วอย่างอร่อย นกพญาไฟพันธุ์เหนือฝูงใหญ่กินแมลงตามกิ่งต้นพลวงในป่าเต็งรัง
……….จากคำบอกเล่าของลุงชะลิตร อินใจ อาสาสมัครบ้านม่วงชุม ว่าได้เคยพบเห็นนกอพยพจำพวกเป็ดในบึงหนองขอนแก่น เราจึงขอให้ลุงชะลิตรพาพวกเราไปยังพื้นที่แห่งนั้น ระหว่างทางไปยังบึงหนองขอนแก่นสองข้างทางรายล้อมไปด้วยท้องทุ่งนาขนาบข้าง “แม่น้ำอิง” ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหลักของพื้นที่นี้ เราพบนกยอดหญ้าหัวดำ นกอุ้มบาตร นกอีเสือสีน้ำตาล และนกอีเสือหลังเทา ที่เป็นนกอพยพในกลุ่มนกบกต่างหากินอาหารตามแบบฉบับวิธีการหาเหยื่อของตัวเอง บนคันนาเรายังพบนกยางควายหากินแมลงที่บินขึ้นมาจากการเหยียบย่ำพื้นหญ้าของฝูงวัวที่หากินอยู่แถวนั้น
……….เราใช้เวลาเดินทางเพียง 5 นาทีจากอ่างเก็บน้ำบ้านม่วงชุม ภาพที่เราเห็นคือ นกอพยพกลุ่มนกน้ำ หลายสิบตัวหากินอยู่ในบึง ด้วยความเงียบสงบของพื้นที่ เมื่อนกเหล่านั้นเห็นเรา ต่างส่งเสียงร้องพร้อมบินขึ้นไปในท้องฟ้าด้วยความตกใจแล้วย้ายไปหากินที่ท้ายบึง เพื่อให้เกิดความสบายใจของคนและนก เราจึงหาพุ่มไม้ที่พอจะบังพวกเราจากสายตาของนกเหล่านั้นแล้วนั่งส่องดูนกทั้งหมดด้วยความอยากรู้ว่าเป็นนกชนิดใดกันบ้าง นกชนิดแรกที่สะดุดตาคือ นกทะเลขาแดงลายจุด เป็นนกอพยพกลุ่มนกชายเลน ลอยตัวหากินบนผิวน้ำอยู่เป็นกลุ่มใหญ่ท่ามกลางนกตีนเทียนฝูงใหญ่ที่เป็นนกประจำถิ่น บริเวณชายน้ำข้างขอบบึงพบนกอีล้ำหากินอยู่ในแพผักบุ้งอย่างสบายใจโดยไม่สนใจนกยางกรอกพันธุ์จีนที่กำลังเล็งหาปลาอย่างใจจดใจจ่อบนกอผักตบชวา กิ่งไมยราบยักษ์เริ่มไหวเอนเพราะน้ำหนักของนกน้ำขนาดใหญ่ เช่น นกยางโทนใหญ่ นกยางเปีย นกแขวก ที่ตั้งใจลงมาเกาะพักผ่อนพร้อมกัน นอกจากต้นไมยราบยักษ์แล้วบนต้นพฤกษ์ริมขอบบึงมีนกปากห่างเกาะพักผ่อนอยู่เป็นฝูง นอกจากนี้เรายังเห็นนกกระสานวลบินข้ามบึงนี้ลงไปหากินบริเวณริมตลิ่งแม่น้ำอิง ระหว่างการเดินทางกลับเราก็ต้องหยุดรถอย่างกะทันหันเพราะสายตาเหลือบไปเห็นว่ามีเหยี่ยวเกาะพักผ่อนในพุ่มไม้หนึ่งตัว เราจึงรีบลงจากรถเพื่อถ่ายรูป นั่นคือ เหยี่ยวกิ้งก่าสีดำ ขณะที่กำลังถ่ายรูปเหยี่ยวกิ้งก่าสีดำอย่างเพลิดเพลิน ยังมีเหยี่ยวด่างดำขาวอีกหนึ่งชนิดที่กำลังบินร่อนวนอยู่บนท้องฟ้าเพื่อคอยหาเหยื่อ อีกทั้งยังมีเหยี่ยวออสเปรบินผ่านไปหากินในบึงที่อยู่ด้านหลัง เหยี่ยวที่เราพบทั้งสามชนิดนี้เป็นนกอพยพกลุ่มนกล่าเหยื่อที่คอยช่วยกำจัดศัตรูพืชจำพวกหนูได้เป็นอย่างดี
……….นกอพยพที่พบเห็นทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นถึงความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ได้เป็นอย่างดี ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ป่า แหล่งน้ำ และพื้นที่เกษตรกรรม ซึ่งเกิดจากความร่วมมือร่วมใจของชุมชนในการดูแลรักษาป่าแม่อิงฝั่งขวาและป่าแม่งาว
……….ความน่าหลงใหลของนกอพยพในวันนี้ทำให้คิดได้ว่า ตราบใดที่คนในชุมชนยังดำรงชีวิตร่วมกับการรักษาธรรมชาติให้คงไว้ได้อย่างยั่งยืน ธรรมชาติก็จะเอื้อประโยชน์ให้กับคนในชุมชนได้ตลอดเวลา
กลุ่มงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้
ชั้น 6 ตึกสุรัสวดี
61 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทรศัพท์ : 0-25792814
อีเมล์ : adminbiodiversity@forest.go.th