ผักกุ่มดอง การถนอมอาหารโดยภูมิปัญญาของชุมชน

ฉบับที่ 2 เดือน กุมภาพันธ์ 2553 ป่าประดาง -วังเจ้า จังหวัดตาก
สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้


หน้าร้อนมาเยือนแล้ว ต้นกุ่มเริ่มแตกใบอ่อน  ชาวบ้านหลายคนในบ้านท่าทองแดง กำลังเดินออกไปตัดใบกุ่มมาดอง เราจึงได้ติดตามไปดู เพราะอยากรู้ว่าผักกุ่มดองที่ปัจจุบันนี้หารับประทานยากเหลือเกินเค้ามีขั้นตอนการทำกันอย่างไร


กุ่ม เป็นไม้ยืนต้นที่มักขึ้นอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ ลำคลอง ขอบบึง ส่วนของกุ่มที่นำมา รับประทานคือ ใบอ่อน และดอกอ่อน การรับประทาน ผักกุ่มต้องผ่านการดองเสียก่อน ไม่นิยมนำมากินดิบ เพราะผักกุ่มสดนั้นมีรสขม การเก็บใบอ่อนจะเก็บใน ช่วงฤดูร้อน มีนาคม – พฤษภาคม ซึ่งเป็นช่วงที่กุ่มแตกใบอ่อนพอดี



อุปกรณ์

ยอดใบอ่อนของกุ่ม
เกลือ
น้ำซาวข้าว
ข้าวสุก
อ่างหรือตุ่มสำหรับดอง


ขั้นตอนการดองกุ่ม
1. นำยอดใบอ่อนของกุ่มที่เก็บได้มาล้างน้ำให้สะอาด จากนั้นนำมาผึ่งแดด ให้แห้งพอหมาดๆ
2. นำใบอ่อนของกุ่มที่ผ่านการตากแดด มาแช่น้ำปลาทิ้งประมาณ 2 วัน จากนั้นนำมาบีบคั้น เอาน้ำออก 2-3 รอบ เพื่อไม่ให้กุ่มติดรสขม
3.นำเกลือมาละลายในอ่างที่มีน้ำเตรียมไว้พอประมาณ นำใบอ่อนของกุ่มไปใส่ลงในอ่าง เทน้ำซาวข้าวลงไปให้ท่วมใบกุ่ม (ถ้าน้ำไม่ท่วมใบกุ่มจะทำให้ใบกุ่มมีสีดำ ไม่น่ารับประทาน) ใส่ข้าวสุกลงไปเพื่อทำให้กุ่มมีรสเปรี้ยว ปิดฝา แล้วนำไปตากแดดไว้ ประมาณ 2 วัน เสร็จแล้วสามารถนำใบกุ่มมาบริโภคได้

ประโยชน์ด้านอื่นๆ ของกุ่ม
นอกจากใบอ่อนที่นำมาดองเปรี้ยวแล้ว กุ่มยังมีประโยชน์ด้านอื่นๆ อีกนะ
ต้น       ใช้ทำอุปกรณ์เครื่องใช้ที่ไม่ถาวรได้
เนื้อไม้  ใช้ทำกระดาษและทำไหมเทียม
รากและเปลือกมีสรรพคุณด้านสมุนไพร
ราก นำมาแช่น้ำรับประทานเป็นยาธาตุ  และเปลือกใช้ต้ม ปรุงเป็นยา รับประทานตัดลม ขับลมในลำไส้

กลุ่มงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้
ชั้น 6 ตึกสุรัสวดี
61 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900
โทรศัพท์ : 0-25792814
อีเมล์ : [email protected]