สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้เข้าร่วมนิทรรศการ แสดงผลงานทางวิชาการ “เปิดบ้านวิชาการด้านป่าไม้”

July 20th, 2011

.

เมื่อวันที่ 28-29 มิถุนายน 2554 สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้ ได้เข้าร่วมจัดนิทรรศการ ในหัวข้อ กรมป่าไม้กับงานความหลากหลายทางชีวภาพ ในการประชุมวิชาการด้านป่าไม้โครงการ “เปิดบ้านวิชาการด้านป่าไม้” ซึ่งจัดโดย สำนักวิจัยและพัฒนาการป่าไม้ กรมป่าไม้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมองค์ความรู้ทางด้านป่าไม้ที่มีประโยชน์ต่อหน่วยงานภาครัฐ เอกชน สถาบันการศึกษา เกษตรกร และประชาชนทั่วไป เพื่อสร้างเครือข่ายผู้ดำเนินงานด้านทรัพยากรป่าไม้ให้เข้มแข็ง และสามารถเพิ่มมูลค่าให้แก่ทรัพยากรป่าไม้เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ

.

ในการจัดนิทรรศการครั้งนี้ สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ ได้นำเสนอผลงานความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ที่มีเป้าหมายอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพป่าไม้อย่างยั่งยืน โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และมีเอกสารเผยแพร่แจกในงานนี้ด้วย

.

.

การลงพื้นที่ปฏิบัติงานโครงการอนุรักษ์ฯ ปี 2554 ครั้งที่ 5

July 20th, 2011

วันที่ 19-23 พฤษภาคม 2554 คณะทำงานกลุ่มภาคตะวันออก สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ นำโดยนางสาววราพร โพธิสาร นางสาวนิรดา แป้นนางรองและคณะ พร้อมด้วยอาจารย์ศักดิ์ดา ทวิชศรี ที่ปรึกษาด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น และนางสาวสุกัญญาณี แชประเสริฐ ผู้เชี่ยวชาญด้านเห็ดรา ได้ไปปฏิบัติงานครั้งที่ 5 ในพื้นที่ป่าเขาคลองปุก ป่าสงวนแห่งชาติเขาสมิง ตำบลหนองบอน อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด ร่วมกับผู้ใหญ่บ้านและอาสาสมัครชุมชนในพื้นที่ เพื่อเข้าสำรวจและเก็บตัวอย่างความหลากหลายทางชีวภาพด้านพืช สัตว์ แมลง เห็ดรา ไลเคน และภูมิปัญญาท้องถิ่น

.

การปฏิบัติงานในครั้งนี้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครชุมชนได้เข้าไปสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพเพื่อให้คำแนะนำ  แก้ปัญหาและอุปสรรคให้กับอาสาสมัครชุมชนในการสำรวจและเก็บข้อมูลในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพตามกระบวนการและแผนงานของโครงการอนุรักษ์และพัฒนาด้านความหลากหลายทางชีวภาพครั้งนี้

.

เจ้าหน้าที่ ผู้เชี่ยวชาญร่วมสำรวจเก็บข้อมูลในพื้นที่

.

เจ้าหน้าที่และผู้เชี่ยวชาญด้านเห็ดราร่วมเก็บตัวอย่างเห็ดรา

.

การเก็บตัวอย่างไลเคน

.

อาสาสมัครเก็บตัวอย่างพืช

.

เห็ดร่างแห ดอกมีลักษณะคล้ายกระโปรง มีสีสันสวยงามแต่มีกลิ่นรุนแรง

.

การเก็บตัวอย่างแมลง โดยวิธีการใช้กับดักแสงไฟ

.

อ.ศักดา ทวิชศรี ที่ปรึกษาด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นและเจ้าหน้าที่ ร่วมสนทนากลุ่มย่อย

.

การอบรมให้ความรู้โครงการสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลและองค์ความรู้ความหลากหลาย ทางชีวภาพ ในพื้นที่สวนป่าขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้

June 28th, 2011

วันที่ 25-28 มกราคม 2554 ดร.สุรางค์ เธียรหิรัญ พร้อมด้วย ดร.สุกัญญานี แชประเสริฐ และ นางสาววีรณา สมพีร์วงศ์  สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้  เป็นวิทยากรฝึกอบรมให้ความรู้ในเรื่อง “การอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ” ให้กับชุมชนจำนวน 200 คน ในพื้นที่สวนป่าทองผาภูมิ สวนป่าเกริงกระเวีย สวนป่าไทรโยค 1 และสวนป่าไทรโยค 2 จ.กาญจนบุรี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลและองค์ความรู้ความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่สวนป่าขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้

.

การอบรมเชิงให้ความรู้ในครั้งนี้ก่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพ และถือเป็นภารกิจหนึ่งของสำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพ ที่ช่วยส่งเสริมและเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและองค์ความรู้ความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ ให้กับหน่วยงานอื่นๆ.

.

บรรยากาศการฝึกอบรม เรื่อง”การอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพ”

.

การตรวจราชการรอบที่ 2 (Progress Review) ของผู้ตรวจราชการ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (นางมิ่งขวัญ วิชยารังสฤษดิ์) ประจำปี 2554 เขตตรวจราชการที่ 17 ณ สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 3 จ.พิษณุโลก

June 8th, 2011

วันที่ 6 มิถุนายน 2554 ดร.สุรางค์ เธียรหิรัญ ผู้อำนวยการสำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ ได้เข้าร่วมรายงานความก้าวหน้าของกิจกรรมจัดทำฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพ โครงการอนุรักษ์และพัฒนาด้านความหลากหลายทางชีวภาพ  กรมป่าไม้  ซึ่งมีพื้นที่ดำเนินการคือ ป่าเขาขาด จังหวัดสุโขทัย ป่าเขาเขียว จังหวัดเพชรบูรณ์ และ ป่ากระดาง-วังเจ้า จังหวัดตาก

.

ในการประชุมครั้งนี้ มี นางเปรมพิมล พิมพ์พันธุ์   ผู้ตรวจราชการกรมป่าไม้ เข้าร่วมตรวจราชการ และนายเชวง  ไชยหลาก  ผู้อำนวยการสำนักจัดการทรัพยากรที่ 3 (ลำปาง) และข้าราชการสำนักจัดการทรัพยากรที่ 4 (ตาก) และที่ 4 (สาขานครสวรรค์)  เข้าร่วมรายงานความก้าวหน้า กิจกรรมส่งเสริมการจัดการป่าชุมชน กิจกรรมป้องกันไฟป่าและควบคุมหมอกควัน และกิจกรรมจัดการที่ดิน

.

.

จุดเริ่มต้นที่ป่าบ้านด่านโง

June 2nd, 2011

ฉบับที่ 2 เดือนมีนาคม 2554 ป่าบ้านด่านโง จังหวัดเพชรบุรี
สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้

แนวทิวเขาทอดตัวยาวสลับซับซ้อนล้อมรอบตัดกับท้องฟ้าใสๆ เป็นความประทับใจแรกที่ได้มาเยือนตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี จะมีสิ่งแปลกปลอมเป็นพืชไร่ต่างๆที่ปลูกเป็นแนวสวยงาม และสวนผลไม้ที่พบเห็นได้ทั่วไปแทรกอยู่บ้าง หากแต่ก็ยอมรับได้ เนื่องจากมีการกันพื้นที่การเกษตรออกจากพื้นที่ป่าอย่างชัดเจน ซึ่งนี่เป็นอีกหนึ่งจุดแข็งในการจัดการป่าไม้ของที่นี่เลยทีเดียว

เริ่มต้นเราทำความรู้จักกับชุมชนบ้านด่านโงในมุมของพี่นะ หรือคุณอนุสรณ์ อารีบำบัด ผู้มีถิ่นฐานบ้านเกิดอยู่ถึงจังหวัดยะลา อดีตเคยทำงานในสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ทำงานด้านสิ่งแวดล้อมมาแล้วหลายพื้นที่ของประเทศ จนกระทั่งมามีครอบครัวที่นี่จึงลงหลักปักฐานมาจนถึงปัจจุบัน และจากจุดเริ่มต้นที่ได้พูดคุยกับพี่นะ ชักนำให้เราได้มีโอกาสพูดคุยกับคุณทศพล ภุมกา รองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแม่เพรียง ซึ่งทั้งคู่อยู่ในกลุ่มนำของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในชุมชน และยังควบตำแหน่งครูพิเศษสอนวิชา “ต้นกล้าในป่าใหญ่” ให้กับโรงเรียนบ้านด่านโงอีกตำแหน่ง นอกจากนี้คุณทศพลยังได้รับเชิญให้เป็นวิทยากรอยู่เสมอ ด้วยศักยภาพของสมาชิกในชุมชนและศักยภาพของพื้นที่ ความรู้และประสบการณ์ที่สั่งสมจึงมีอยู่เต็มเปี่ยม ไม่น่าแปลกที่หลังจากการพูดคุยกันเรียบร้อยจึงได้รู้สึกเหมือนว่า ได้เปิดหูเปิดตาและเพิ่มพูนความรู้สู่สมองก้อนน้อยๆได้มากโขทีเดียว

ป่าชุมชนบ้านด่านโง มีที่มาของชื่ออยู่หลายประการแต่ที่ค่อนข้างมีน้ำหนักเห็นจะมีอยู่สองประการด้วยกันคือ อย่างแรก “ด่านโง” เพี้ยนมาจากคำว่า “ด่านงู” คือเป็นทางที่งูเลื้อยผ่านจนกลายเป็นด่านนั่นเอง ซึ่งความเป็นจริงดูจะเป็นไปได้ยาก ที่ดูจะเป็นไปได้มากกว่าคือ ในพื้นที่นี้มีชุมชนชาวกะเหรี่ยงและกะหร่าง จะมีการใช้ตะกร้าแบกของไว้ที่หลังและใช้ผ้าคาดหัวซึ่งชาวกะเหรี่ยงเรียกว่า “โง” และจะแบกของเดินไปกลับเป็นประจำจนกลายเป็นทางด่าน จึงเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้านด่านโงจนปัจจุบัน หมู่บ้านด่านโงตั้งอยู่ในตำบลห้วยแม่เพรียง ซึ่งเป็นหนึ่งในไม่กี่ตำบลที่ไม่มีชื่อตรงกับหมู่บ้านใดในตำบลเลย

ป่าชุมชนบ้านด่านโงมีการดูแลกันมาสามสิบปีแล้ว ปัจจุบันการจัดการค่อนข้างจะเป็นระบบ มีการกำหนดระเบียบการใช้ประโยชน์ป่าชุมชนที่ชัดเจน การเข้าใช้ประโยชน์จะต้องผ่านการพิจารณาโดยคณะกรรมการป่าชุมชน และด้วยความน่าสนใจของพื้นที่ จึงเคยมีการเข้ามาสำรวจและทำกิจกรรมเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมจากสถาบันต่างๆอยู่บ่อยครั้ง รวมถึงการเข้ามาสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพโดยสถาบันราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา เมื่อประมาณสองปีก่อน จากการทำงานร่วมกับกลุ่มวิจัยดังกล่าว หลายคนในชุมชนจึงค่อนข้างมีความเข้าใจและเห็นความสำคัญในเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพมากขึ้น

สิ่งที่ได้รับจากการสำรวจป่าครั้งก่อนร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา ได้แก่ฐานความรู้ คือได้ทราบว่าในป่าชุมชนของพื้นที่มีอะไรอยู่บ้าง ทราบชนิดไม้แต่ละต้นและคุณค่า รวมถึงการใช้ประโยชน์ นี่ยังไม่รวมการอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศของคุณทศพลที่สามารถเล่าได้อย่างไหลลื่นลึกซึ้งจนบางคนที่ร่ำเรียนมาโดยตรงยังต้องทึ่ง ด้วยความรู้ความเข้าใจที่ถ่องแท้นี้เองได้ส่งผลให้ทัศนคติบางอย่างเปลี่ยนไป เช่น เมื่อก่อนถ้าพบเถาอุ้มลูกดูหนัง ส่วนใหญ่ก็จะตัดฟันทิ้งเพราะรู้สึกว่าเกะกะ แต่หลังจากสำรวจและศึกษาถึงคุณค่าทางสมุนไพรทุกวันนี้จึงเปลี่ยนเป็นการอนุรักษ์แทน รวมไปถึงเกิดการกระตุ้นจิตสำนึกในการอนุรักษ์ป่าของคนในท้องถิ่น เป็นที่มาของประโยคที่ว่า “ป่าของเราทำไมต้องให้คนอื่นมาคอยกระตุ้นให้ดูแลด้วย” สิ่งต่างๆเหล่านี้ส่งผลให้ปัจจุบัน ชุมชนมีแนวคิดที่ชัดเจนในการอนุรักษ์ป่าเพื่อคนรุ่นหลัง โดยมีโครงการในพระราชดำริเป็นจุดยึดเหนี่ยวของทุกคน

แม้สิ่งที่ชุมชนได้จะยังไม่เป็นรูปธรรมที่ชัดเจนมากนัก แต่นี่ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่สวยงาม เหมือนกล้าไม้ที่ได้รับการบ่มเพาะมาเป็นอย่างดี แต่อย่างไรก็ตามชุมชนยังคงมีคำถามที่ว่า เมื่อทำการสำรวจแล้วข้อมูลที่ได้จะเอาไปทำอะไรและชุมชนจะได้รับประโยชน์จากการทำงานวิจัยครั้งนี้อย่างไร จะมีสิ่งใดบ้างไหมหนอที่พอจะช่วยให้กล้าไม้ต้นนี้เติบโตแข็งแรงให้ดอกออกผลอย่างยั่งยืนต่อไป