การประชุมแนวทางการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพของชุมชน ร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน (Satoyama Initiatives)

March 16th, 2011

.

…..เมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2554 ดร.สุรางค์ เธียรหิรัญ ผู้อำนวยการสำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้ได้รับเชิญเป็นวิทยากร หัวข้อเรื่องแนวทางการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพของชุมชนร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน (Satoyama Initiatives) ณ ห้องรวยเพชร โรงแรมมารวย การ์เด้น กรุงเทพฯ จัดโดยสำนักความหลากหลายทางชีวภาพ สำนักงานแผนนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพของชุมชนร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน

…..การบรรยายในครั้งนี้ สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้ ได้นำเสนอกรณีตัวอย่างชุมชนบ้านศรีนาป่าน-ตาแวน ในพื้นที่ป่าห้วยหลวง (ป่าสงวนแห่งชาติป่านาซาวฝั่งซ้ายถนนแพร่-น่าน) จังหวัดน่าน ซึ่งเป็นพื้นที่ดำเนินการโครงการอนุรักษ์และพัฒนาด้านความหลากหลายทางชีวภาพปี 2554
ชุมชนบ้านศรีนาป่าน-ตาแวน เป็นชุมชนดั้งเดิมอายุประมาณ 500 ปี ชุมชนมีความเข้มแข็ง เห็นคุณค่าป่าและมีการจัดการป่าอย่างยั่งยืน มีการทำวนเกษตรปลูกต้นเมี่ยงในพื้นที่ป่าไม้ ซึ่งเรียกว่าป่าเศรษฐกิจที่อยู่ระหว่างป่าอนุรักษ์และป่าใช้สอย ชุมชนบ้านศรีนาป่าน-ตาแวน จึงเป็นพื้นที่ตัวอย่างของซาโตยามา (Satoyama) ในประเทศไทยที่ชุมชนใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพร่วมกับป่าอย่างยั่งยืน

.

บรรยากาศการประชุม

.

วีดิทัศน์การใช้ประโยชน์ความหลากหลาย ทางชีวภาพ จ.น่าน

March 15th, 2011

การลงพื้นที่ปฏิบัติงานตามโครงการอนุรักษ์และพัฒนาด้านความหลากหลายทาง ชีวภาพปี 2554 กลุ่มจังหวัดภาคใต้ ครั้งที่ 2 ณ พื้นที่ป่าบ้านด่านโง จังหวัดเพชรบุรี

March 9th, 2011

…..วันที่ 1-3 มีนาคม 2554 คณะทำงานกลุ่มจังหวัดภาคใต้ สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ นำโดยนางสาววีรณา สมพีร์วงศ์ นางสาวสุทธิลักษณ์ โรจนานุกูล และคณะได้ไปปฏิบัติงานครั้งที่ 2 ที่ป่าบ้านด่านโง (ป่าสงวนแห่งชาติ ป่ายางน้ำกลัดเหนือและป่ายางน้ำกลัดใต้) อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี ที่เป็นป่ากันชนกับป่าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ซึ่งเป็นป่ามรดกโลก ร่วมกับอาสาสมัครชุมชนที่ได้เข้าร่วมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการหลักสูตร “เทคนิคการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น” เมื่อวันที่ 21-24 กุมภาพันธ์ 2554

…..การปฏิบัติงานในครั้งนี้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครชุมชนได้เข้าไปสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพด้านพืช สัตว์ แมลง เห็ดรา ไลเคน และภูมิปัญญาท้องถิ่นในพื้นที่ป่าบ้านด่านโง เพื่อให้คำแนะนำ แก้ไขปัญหาและอุปสรรคให้กับอาสาสมัครชุมชนในการสำรวจและเก็บข้อมูลในพื้นที่ได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ ตามกระบวนการและแผนงานของโครงการอนุรักษ์และพัฒนาด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งการลงพื้นที่ในครั้งนี้ ดร.สุรางค์ เธียรหิรัญ ผู้อำนวยการสำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ และอาจารย์ศักดา ทวิชศรี ที่ปรึกษาโครงการฯ ได้เข้าไปตรวจเยี่ยมการปฏิบัติงานในพื้นที่ และการทำงานนี้ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากนายณรงค์ กิจเกตุ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 5 นายสุวิทย์ สังข์พวง ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านหมู่ 5 และอาสาสมัครชุมชนทุกท่าน

.

ถ่ายภาพหมู่ร่วมกัน

.

นายณรงค์ กิจเกตุ ผู้ใหญ่บ้าน                   นายสุวิทย์ สังข์พวง ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน
หมู่ 5 ต.ห้วยแม่เพรียง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี  หมู่ 5 ต.ห้วยแม่เพรียง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี

ภาพกิจกรรม

.

เถาวัลย์กลางป่าอ่าวอ้ายยอ

March 8th, 2011

ฉบับที่ 2 เดือนกุมภาพันธ์ 2554 ป่าชุมชนอ่าวอ้ายยอ จังหวัดนครศรีธรรมราช
สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้

 

ป่าชุมชนอ่าวอ้ายยอ ตั้งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าควนออก-บ้านน้ำตก มีเนื้อที่ประมาณ 600 ไร่จัดตั้งเป็นป่าชุมชนเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2545 สภาพป่าเป็นป่าดิบชื้นที่มีพันธุ์ไม้มากมายหลายชนิดอยู่รวมกัน เถาวัลย์เป็นพืชอีกกลุ่มหนึ่งที่ชาวบ้านมักจะนำมาใช้ประโยชน์ในด้านการจักสานเครื่องใช้ต่างๆ ในครัวเรือน แต่มีเถาวัลย์ชนิดหนึ่งซึ่งชาวบ้านที่เดินป่าเรียกว่า ย่านขี้เป็ด ลำต้นมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 5-7 ซม. เปลือกต้นผิวขรุขระ โดยเถาวัลย์ชนิดนี้มีความพิเศษคือมีน้ำในลำต้นมาก ดต.สุพจน์ อินทร์ทองคำ  ชุดมวลชนสัมพันธ์ กก.ตชด.42  เล่าว่า สมัยเป็นเด็กชอบไปเดินป่ากับพ่อ ครั้งละ 3-4 วัน บางครั้งน้ำดื่มที่เตรียมไว้ไม่พอ แต่ด้วยประสบการณ์ของพ่อที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากรุ่นสู่รุ่นจึงดื่มน้ำจากย่านขี้เป็ด โดยการตัดลำต้นของ ย่านขี้เป็ดสูงจากพื้นประมาณ 0.50-2.00เมตร แล้วนำภาชนะมารองรับน้ำที่ไหลออกมาจากย่านขี้เป็ด เถาวัลย์ในป่าดิบชื้นที่มีน้ำในลำต้นมากยังมีอีกหลายชนิด บางชนิดมีพิษซึ่งเราสังเกตได้จากน้ำที่ไหลออกจากลำต้นจะมีสีขุ่นไม่ใส และเมื่อดื่มจะมีรสเฝื่อน แต่เถาวัลย์ชนิดที่ดื่มน้ำได้นั้น น้ำที่ไหลออกมาจะใสและมีรสชาติเหมือนน้ำดื่มทั่วไป ซึ่งปัจจุบันคนรุ่นใหม่แทบไม่รู้จักเถาวัลย์ชนิดนี้ เนื่องจากคนรุ่นใหม่ส่วนใหญ่ สนใจแต่การใช้ประโยชน์ด้านเทคโนโลยี จนอาจลืมคุณค่าของทรัพยากรที่มีอยู่ในผืนป่าและลืมวิถีชนบทของชาวบ้าน ซึ่งทรัพยากรเหล่านี้อาจจะมีค่ายิ่งต่อการดำรงชีพในอนาคต ดังนั้นการสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพจึงเป็นแนวทางหนึ่งที่จะช่วยให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นกลับมาอยู่คู่วิถีชนบทตลอดไป

ย่านขี้เป็ด

ดื่มน้ำจากย่านขี้เป็ด

หน่วยงานกับวิถีชีวิตของชาวบ้านที่เกี่ยวข้องกับป่า

March 8th, 2011

ฉบับที่ 2 เดือนกุมภาพันธ์ 2554 ป่าเขาขาด จังหวัดเพชรบูรณ์
สำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้

 

จากการลงพื้นที่ป่าเขาขาด ท้องที่บ้านเขาขาด หมู่ที่ ๘ ตำบลตะเบาะ อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ พบว่ามีการประชุมชี้แจงข้อราชการเป็นประจำทุกเดือน ในเดือนมกราคม ๒๕๕๔ ทางชุมชนบ้านเขาขาดหมู่ ๘ กำหนดจัดประชุมชาวบ้าน ในวันที่ ๑๖ มกราคม ๒๕๕๔ ณ ศาลากลางบ้านเขาขาด เวลา ๐๘.๐๐ น.เป็นต้นไป โดยมีนายสะท้าน โตฤทธิ์ กำนันตำบลตะเบาะ เป็นประธานการประชุมชาวบ้าน โดยมีชาวบ้านเข้าร่วมประชุมจำนวน  ๗๕ คน และหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ หัวหน้าสถานีอนามัย ตำบลตะเบาะ  (คุณพิศมัย กรกลาง) เจ้าหน้าที่หน่วยพิทักษ์ป่าห้วยตะเบาะ (คุณ กองสิน วงศร)

ในการประชุมชาวบ้านครั้งนี้ ทางสำนักงานความหลากหลายทางชีวภาพด้านป่าไม้ กรมป่าไม้ ได้เข้าร่วมชึ้แจงความเป็นมา วัตถุประสงค์ ของโครงการอนุรักษ์และพัฒนาด้านความหลากหลายทางชีวภาพ โดยสำนักงานฯ ร่วมกับชุมชนสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพ ด้านพืช สัตว์ แมลง เห็ดรา ไลเคน และภูมิปัญญา อีกทั้งยังกล่าวถึงความสัมพันธ์เกี่ยวข้องของสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในป่า ตัวอย่างเช่น ชาวบ้านที่จังหวัดสุโขทัย ในอดีตเคยตีผึ้งหลวง เพื่อเอาน้ำผึ้งนั้น ปรากฏว่าผึ้ง ๑ รัง ให้น้ำผึ้งในปริมาณมากและรังใหญ่ ปัจจุบันรังผึ้งเล็กลงน้ำผึ้งต่อรังก็ลดลง เหตุที่เป็นเช่นนี้เนื่องจากจำนวนต้นไม้ในป่าลดลง ทำให้จำนวนดอกไม้/เกสร ลดลงตามไปด้วย

จากการลงพื้นที่และเข้าร่วมประชุมชาวบ้านครั้งนี้ เป็นอีกวิธีการหนึ่งในการทำความเข้าใจร่วมกันระหว่างชาวบ้านกับเจ้าหน้าที่สำนักงานความหลากหลายฯ ว่ามีทิศทาง/แนวทางการดำเนินงานไปในลักษณะใด

 

                       ชี้แจงโครงการอนุรักษ์และพัฒนา                            
 ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ในพื้นที่จังหวัดเพชรบูรณ์